Hook
Một tin tức rò rỉ từ một trang tin crypto nhỏ: Trung Quốc bơm 7.38 tỷ USD qua quỹ nhà nước để cứu thị trường chứng khoán. Con số không lớn — chỉ tương đương 1% vốn hóa của một blue-chip Mỹ. Nhưng hành động này, nếu nhìn qua lăng kính on-chain, giống hệt một vụ 'wash trading' có tổ chức. Ba năm trước, tôi từng lật tẩy bộ sưu tập NFT PixelPaws khi 70% giao dịch đến từ cùng một ví. Ở đây, người mua là nhà nước, người bán là thị trường, và tài sản là cổ phiếu. Có điểm chung nào không?
Context
Theo báo cáo chưa xác minh từ Crypto Briefing, Trung Quốc đã huy động 7.38 tỷ USD từ quỹ quốc gia (có thể là Central Huijin) để mua cổ phiếu trên sàn STAR Market (科创板), vốn đã giảm 25% trong vài tuần. Một cuộc họp khẩn cấp của CSRC (Ủy ban Điều tiết Chứng khoán Trung Quốc) được ấn định vào ngày 20/7/2024. Thông tin không có nguồn chính thống, nhưng giả sử nó đúng, đây là hành động can thiệp trực tiếp điển hình của chính phủ Trung Quốc vào thị trường vốn. Vấn đề là: tại sao họ lại làm điều này, và liệu nó có hiệu quả?
Core
Hãy mổ xẻ hành động này như một giao dịch on-chain. Có ba yếu tố cần kiểm tra: (1) Tính minh bạch của nguồn vốn, (2) Tính bền vững của lực mua, (3) Tác động lên cấu trúc thị trường.
1. Nguồn vốn: Ai đang trả tiền? 7.38 tỷ USD không phải là tiền in. Nó đến từ Central Huijin, một công ty đầu tư nhà nước. Trong blockchain, điều này tương đương với một 'whale address' được funding từ một 'multisig treasury'. Nhưng khác với crypto, ở đây không có smart contract nào ghi lại luồng tiền. Tôi đã từng phân tích một vụ tương tự: năm 2020, Uniswap V2 có lỗi logic trong hàm swap() — nếu không có audit, kẻ xấu có thể rút tiền. Ở đây, không có audit công khai cho các giao dịch này. Chúng ta chỉ biết con số, không biết địa chỉ ví cụ thể. Điều này tạo ra rủi ro 'selfdestruct' — nếu chính phủ ngừng mua, thị trường sụp đổ.
2. Lực mua: Có đủ để xoay chuyển? Khối lượng giao dịch trung bình hàng ngày của STAR Market là khoảng 20-30 tỷ USD. 7.38 tỷ USD chỉ bằng 25-35% khối lượng một ngày. Nếu bơm trong một ngày, nó có thể tạo đáy tạm thời. Nhưng nếu kéo dài một tuần, lực mua sẽ phân tán. Năm 2017, tôi đầu tư vào ICO FilePay, team chuyển 80% token lên sàn ngay sau ICO. Kết quả: giá sập trong 3 tháng. Cũng giống như vậy, nếu chính phủ chỉ mua một lần, thị trường sẽ nhanh chóng 'dump' trở lại.
3. Wash trading quy mô quốc gia? Từ kinh nghiệm lật tẩy PixelPaws, tôi biết rằng wash trading thường dùng nhiều ví để tạo khối lượng giả. Ở đây, chính phủ dùng một 'ví' duy nhất (quỹ nhà nước) để mua lại cổ phiếu từ các tổ chức tài chính do nhà nước kiểm soát khác. Đây là giao dịch vòng tròn: tiền từ túi trái sang túi phải, nhưng tạo ra ảo giác thanh khoản. Nếu bạn nhìn vào dòng tiền, nó giống hệt một giao dịch wash: A bán cho B, nhưng B là sàn giao dịch của A. Ở đây, A là thị trường, B là nhà nước, và A cũng là nhà nước (vì các tổ chức tài chính lớn đều thuộc sở hữu nhà nước).
Contrarian (Góc nhìn phe bò)
Nhưng có một phần mà phe bò đúng: can thiệp trực tiếp có thể 'cứu' thị trường trong ngắn hạn. Năm 2022, khi FTX sụp đổ, tôi đã theo dõi các giao dịch từ Alameda Research. Nếu không có sự can thiệp của chính phủ Mỹ (thông qua việc không can thiệp), thị trường crypto đã rơi tự do. Tương tự, nếu Trung Quốc không hành động, STAR Market có thể giảm thêm 30-40%, gây ra hiệu ứng domino lên toàn bộ nền kinh tế. Trong bối cảnh kinh tế vĩ mô đang yếu (tăng trưởng chậm, giảm phát, thất nghiệp thanh niên cao), một cú sốc thị trường có thể dẫn đến khủng hoảng tín dụng. Vì vậy, hành động này là cần thiết để 'mua thời gian' cho đến khi các chính sách tài khóa và tiền tệ phát huy tác dụng.
Takeaway
Vẫn còn câu hỏi chưa được trả lời: Ai sẽ là người bán cuối cùng? Trong mọi thị trường, có một lực cung vô hạn nếu niềm tin sụp đổ. Năm 2021, tôi phân tích 'DeepTrade' — bot AI hứa lợi nhuận 200%/tháng. Tôi tìm thấy hàm selfdestruct trong smart contract. Ở đây, 'selfdestruct' là sự mất niềm tin của nhà đầu tư nước ngoài. Khi họ rút tiền, liệu 7.38 tỷ USD có đủ để ngăn dòng chảy? Tôi nghi ngờ. Nếu cuộc họp CSRC ngày 20/7 không đưa ra cải cách thực chất (như dừng IPO, hạn chế bán cổ phiếu của cổ đông lớn, hoặc giảm thuế giao dịch), thì 'đáy chính sách' này sẽ nhanh chóng bị xuyên thủng. Và người mua cuối cùng — những nhà đầu tư bán lẻ — sẽ là người trả giá.
— Root: Phát hiện wash trading quy mô nhà nước. — Root: Lật tẩy ảo tưởng 'nhà nước đỡ giá'. — Root: Lật tẩy sự thiếu minh bạch trong dòng vốn cứu trợ.
Dựa trên kinh nghiệm audit của tôi: không có dữ liệu on-chain, chỉ có lời hứa. Và lời hứa không bao giờ đủ để thanh toán.