Trong tuần qua, một con số lặng lẽ xuất hiện trên các bảng phân tích dữ liệu của tôi: 41%. Đó là tỷ lệ người dùng mới đến từ sản phẩm bStocks của Binance – một con số mà nếu bạn là một “săn câu chuyện”, bạn sẽ biết nó đáng giá hơn bất kỳ một câu tweet FOMO nào.
— Root: Thất bại với dự án NFT
Hồi cuối 2021, tôi từng thấy một dự án NFT với cộng đồng ồn ào, roadmap hoành tráng, nhưng sản phẩm thì chẳng có gì. Tôi đã đầu tư 40 ETH và mất 28 ETH chỉ sau 2 tuần. Bài học từ “Pixel Apes” là: nếu không có dữ liệu on-chain và sản phẩm thực tế, mọi câu chuyện đều là hư cấu.
Vậy, 41% người dùng mới từ bStocks có ý nghĩa gì? Nó cho thấy một điều: người dùng sẵn sàng bỏ tiền thật để mua cổ phiếu qua một sàn Crypto, không phải qua một câu chuyện DeFi ảo. Đây không phải là một “narrative” được dựng lên bởi KOLs, mà là tín hiệu từ thị trường thực.
Nhưng đào sâu hơn, tôi thấy một vấn đề. bStocks, về mặt kỹ thuật, chỉ là một sản phẩm trung gian. Binance đóng vai trò là nhà phát hành, lưu ký và giao dịch. Nó không phải là một giao thức phi tập trung. Người dùng không nắm giữ tài sản trên chain, họ nắm giữ một khoản nợ của Binance. Điều này đặt ra câu hỏi: liệu sự thành công này có bền vững?
Hãy nhìn vào mặt thị trường. 41% người dùng mới là con số khủng khiếp so với bất kỳ sản phẩm Crypto nào. Nhưng điều này cũng có nghĩa là bStocks đang kéo những người dùng “non-crypto” vào hệ sinh thái. Họ đến vì cổ phiếu Apple, Tesla, chứ không phải vì yield farming. Đây là một chiến lược chinh phục người dùng truyền thống, nhưng nó cũng tiềm ẩn rủi ro: nếu Binance gặp vấn đề về pháp lý, những người dùng này sẽ mất trắng.
Từ góc nhìn của một “kiến trúc sư mạch truyện dữ liệu”, tôi thấy đây là một sự kiện làm thay đổi câu chuyện. Nó củng cố “narrative” RWA (Real World Assets) – tài sản ngoài đời thực được đưa lên blockchain. Nhưng đồng thời, nó cũng phơi bày điểm yếu của các sản phẩm tập trung: sự phụ thuộc vào lòng tin vào một thực thể duy nhất.
Vậy, góc nhìn phản trực giác là gì? Nhiều người cho rằng bStocks là cầu nối giúp Crypto lớn mạnh. Tôi cho rằng nó là một con dao hai lưỡi. Nó mang lại người dùng mới, nhưng cũng làm suy yếu chính “tinh thần Crypto” – sự phi tập trung và tự chủ. Nếu người dùng chỉ đến để mua cổ phiếu và không bao giờ tương tác với DeFi hay NFT, thì liệu Crypto có thực sự phát triển? Hay nó chỉ trở thành một kênh giao dịch truyền thống khác?
— Root: Thất bại với dự án NFT
Vậy, takeaway là gì?
Tôi không nói bStocks là xấu. Ngược lại, nó cho thấy nhu cầu thực sự. Nhưng là một “thợ săn câu chuyện”, tôi đặt câu hỏi: khi mọi người đều đổ xô vào RWA, ai sẽ xây dựng những sản phẩm phi tập trọn thực sự? Có lẽ, câu chuyện tiếp theo mà chúng ta cần săn không phải là “cổ phiếu trên Binance”, mà là “tài sản phi tập trung có thể kiểm chứng on-chain”. Và đó mới chính là mảnh đất màu mỡ cho những kẻ đi trước.