8/13/2024. Miden thông báo sẽ ra mắt USDCx, một privacy stablecoin, dự kiến đồng hành cùng mainnet vào cuối tháng. Tin tức này lan truyền nhanh chóng, nhưng nếu bạn đã theo dõi ngành từ năm 2017 như tôi, bạn sẽ biết: thời điểm chính xác trước khi mainnet launch là lúc các lỗi nghiêm trọng nhất thường bị bỏ qua. Tôi đã dành ba tháng để kiểm toán một ICO năm đó và phát hiện một lỗi overflow có thể khiến 500 ETH bốc hơi. Với Miden, tôi thấy một bức tranh tương tự: sự phấn khích của thị trường tăng đang che giấu những điểm mù kỹ thuật.
Miden là một L2 sử dụng zk-Rollup, tập trung vào quyền riêng tư. USDCx là một stablecoin được thiết kế để chạy trên Miden, tận dụng cơ sở hạ tầng xReserve của Circle để đảm bảo dự trữ 1:1. Cấu trúc cốt lõi là client-side proving: giao dịch được thực thi và tạo bằng chứng trên thiết bị của người dùng, không phải trên toàn bộ mạng lưới. Điều này có nghĩa là số dư tài khoản, đối tác giao dịch và lịch sử giao dịch không bao giờ được công khai trên chuỗi. Về mặt lý thuyết, đây là một sự kết hợp thú vị: một stablecoin tuân thủ chạy trên một lớp thực thi riêng tư. Tuy nhiên, sự kết hợp này tạo ra một số câu hỏi kỹ thuật chưa được giải đáp.
Phân tích mã nguồn và cấu trúc cho thấy điểm sáng tạo thực sự không phải là stablecoin, mà là cách Miden kết hợp client-side proving với stablecoin. Trong kiến trúc này, Miden VM là một zkVM, cho phép thực thi song song các giao dịch. Điều này về mặt lý thuyết có thể mang lại thông lượng cao hơn so với các chain EVM đơn luồng truyền thống. Tuy nhiên, tài liệu kỹ thuật không cung cấp số liệu TPS hoặc chi phí gas thực tế. Điểm mù đầu tiên nằm ở hợp đồng thông minh xReserve. Mặc dù Miden tuyên bố USDCx được hỗ trợ 1:1 bởi USDC được lưu trữ trong xReserve, nhưng vị trí triển khai của hợp đồng này vẫn chưa được tiết lộ. Nếu xReserve được triển khai trên Ethereum mainnet, thì việc đúc và đốt USDCx sẽ yêu cầu nhắn tin xuyên chuỗi, tạo ra một điểm phụ thuộc và độ trễ bổ sung. Nếu nó được triển khai trên Miden, thì Circle về cơ bản đang tin tưởng vào một chain chưa được kiểm toán. Đây là một hộp đen kỹ thuật có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến tính thanh khoản và khả năng đổi trả của USDCx.
Một điểm mù khác liên quan đến mô hình bảo mật. Miden sử dụng client-side proving, có nghĩa là người dùng cần tạo bằng chứng trên thiết bị của họ. Điều này là một thách thức về mặt tài nguyên, đặc biệt là trên thiết bị di động. Từ kinh nghiệm kiểm toán của tôi, các hệ thống yêu cầu tài nguyên tính toán cao từ phía người dùng thường dẫn đến việc phụ thuộc vào các dịch vụ bên thứ ba để tạo bằng chứng, làm suy yếu chính xác quyền riêng tư mà họ tìm kiếm. Hơn nữa, không có thông tin về các cuộc kiểm toán bảo mật của bên thứ ba cho Miden hoặc USDCx. Đối với một stablecoin được hỗ trợ bởi Circle, điều này là một dấu hiệu đáng lo ngại. Tôi đã thấy nhiều dự án bỏ qua bước kiểm toán kỹ lưỡng trước khi launch, và kết quả thường là thảm họa. Hãy nhớ lại sự sụp đổ của Terra Luna vào năm 2022: đó không phải là một cuộc tấn công, mà là một lỗ hổng cơ bản trong thiết kế collateralization. Một phân tích tương tự cho thấy USDCx, mặc dù được hỗ trợ bởi USDC, nhưng vẫn phụ thuộc vào một kho dự trữ tập trung duy nhất: Circle. Điều này có nghĩa là nếu Circle gặp vấn đề về thanh khoản hoặc quy định, USDCx sẽ sụp đổ ngay lập tức.
Quan điểm phản trực giác ở đây là: sự kết hợp giữa 'quyền riêng tư' và 'tuân thủ' về bản chất là mâu thuẫn. Miden hứa hẹn quyền riêng tư, nhưng stablecoin của nó lại phụ thuộc vào một tổ chức tập trung (Circle) để xác nhận dự trữ. Điều này tạo ra một kịch bản 'quyền riêng tư có kiểm soát': người dùng có thể thực hiện các giao dịch riêng tư, nhưng point of entry và exit (mua/bán USDCx) vẫn sẽ yêu cầu KYC và tuân thủ AML từ Circle. Điều này có nghĩa là USDCx không phải là một stablecoin riêng tư thực sự, mà là một stablecoin tuân thủ với một lớp quyền riêng tư hạn chế. Điểm mù lớn nhất là USDCx có thể không hỗ trợ đổi trực tiếp USDCx sang USDC theo tỷ lệ 1:1 mà không có sự can thiệp của KYC. Nếu điều này đúng, USDCx sẽ trở thành một 'điểm tích lũy' trong hệ sinh thái Miden, thay vì một stablecoin thực sự có thể sử dụng bên ngoài.
Từ góc nhìn của một nhà phát triển giao thức cốt lõi, tôi thấy một kịch bản có khả năng xảy ra: Miden sẽ ra mắt mainnet và USDCx đúng hạn, nhưng sẽ có ít nhất một lỗ hổng bảo mật hoặc thiết kế được phát hiện trong vài tuần đầu tiên. Có thể là một vấn đề về thông lượng do client-side proving gây ra, hoặc một lỗi trong hợp đồng xReserve. Câu hỏi thực sự không phải là 'liệu có lỗi hay không?', mà là 'liệu lỗi đó có nghiêm trọng đến mức phá hủy niềm tin vào toàn bộ hệ sinh thái hay không?'. Từ Terra Luna, tôi đã học được rằng một mô hình kinh tế không bền vững sẽ luôn thất bại, bất kể công nghệ có tốt đến đâu. USDCx, mặc dù có vẻ an toàn hơn, nhưng vẫn mang trong mình những rủi ro cố hữu của một hệ thống tập trung một điểm.